
'Er raken per dag twee jongeren in coma door drank'; 
NRC.NEXT
6 juni 2012 woensdag
Section: Op de hoogte
 Reinier Kist
De aanleiding
,,Ik ben me rot geschrokken", zei CDA-lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma op 31 mei in De Telegraaf. ,,Tegenwoordig raken er twee minderjarigen per dag in coma door drank." Het citaat werd door verschillende media, waaronder http://Nu.nl, overgenomen. Van Haersma Buma pleitte in hetzelfde artikel voor een verbod op de verkoop van alcohol aan jongeren onder de achttien jaar. Het aantal 'comazuipers' *, dat Van Haersma Buma blijkbaar erg hoog vindt, diende als onderstreping van de ernst van de problematiek. Lezers Kasper Nijhoff, Frank Huisingh en Paulien Hilbrink vroegen aan next.checkt: raken er echt twee minderjarigen per dag in coma door alcoholmisbruik?
Waar is het op gebaseerd?
Een voorlichter van het CDA laat weten dat Van Haersma Buma zijn uitspraak baseert op onderzoek van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP). Sinds 2007 vullen Nederlandse kinderartsen op verzoek van het Instituut uitgebreide vragenlijsten in over alcoholvergiftigingen onder minderjarigen. 92 procent van de algemene kinderartsen en 83 van de academische kinderartsen werkten in 2011 aan het onderzoek mee.
Interpretaties
In dat onderzoek, Alcoholintoxicaties bij jongeren in Nederland, staat dat vorig jaar 762 Nederlandse jongeren met spoed werden opgenomen in een ziekenhuis na het drinken van te veel alcohol. De onderzoekers signaleren een sterke toename van het aantal drankgerelateerde ziekenhuisopnamen onder jongeren; in 2007 waren het er nog 297. Bij 88 procent van die 762 ziekenhuisopnamen was vorig jaar sprake van een 'alcoholcoma'.
Maar wat is dat eigenlijk, een alcoholcoma? Daarvan is sprake als de concentratie alcohol in het bloed, en daarmee ook in de hersenen, zo hoog is, dat de patiënt bewusteloos raakt. Het begrip is inwisselbaar met 'alcoholvergiftiging'.
Bij de begripsbepaling in het onderzoek is een kanttekening op zijn plaats. Deelnemende kinderartsen wordt alleen gevraagd of er bij de patiënt sprake is van 'verminderd bewustzijn'. Een dronken jongen die in het ziekenhuis nog redelijk uit zijn woorden komt, maar even 'out is gegaan', en een paar uur zijn roes uitslaapt op een ziekenhuisbed, wordt in het onderzoek toch als comateus aangemerkt.
Dat is medisch wetenschappelijk wel te verdedigen. Volgens de zogenoemde Glasgow-comaschaal, een gestandaardiseerd puntensysteem dat een indicatie geeft van de diepte van een coma, zijn ook patiënten die in een staat van verminderd bewustzijn verkeren comateus. Zij het dat er dan sprake is van een lichte coma.
En, klopt het?
Van de 762 alcoholgerelateerde ziekenhuisopnamen van jongeren in 2011 heeft de behandelend arts bij 88 procent van de gevallen als hoofdreden van de opname opgegeven 'verminderd bewustzijn' - in totaal dus 670 jongeren. Interpreteren we het begrip coma als een staat van 'verminderd bewustzijn', dan kunnen we zeggen dat gemiddeld 1,84 jongeren onder de 18, dus ruwweg twee per dag, in coma raken door drank. Dit aantal ligt naar alle waarschijnlijkheid hoger, omdat niet elk kind met een alcoholvergiftiging naar het ziekenhuis wordt gebracht. Zo'n alcoholcoma is overigens van een andere orde dan een coma als gevolg van bijvoorbeeld een tijdelijke hersenstilstand: de gemiddelde duur van de alcoholcoma's onder jongeren bedraagt circa drie uur.
Conclusie
In 2011 werden gemiddeld 1,84 minderjarigen per dag met alcoholvergiftiging het ziekenhuis binnengebracht. De werkelijke hoogte van het aantal alcoholvergiftigingen zal hoger liggen, omdat niet elk kind met een alcoholvergiftiging in het ziekenhuis terechtkomt. Het onderzoek waar Van Haersma Buma zijn uitspraak op baseert, heeft een hoge respons en is daarom betrouwbaar. Het onderzoek gaat uit van een ruime, maar wetenschappelijk te verdedigen definitie van coma. next.checkt beoordeelt de uitspraak ,,tegenwoordig raken er twee minderjarigen per dag in coma door drank" dan ook als waar.
comazuipers
,,Een Porsche Carrera rijdt bij 130 kilometer per uur zuiniger dan een Renault Twingo." Autojournalist David Bakels in Tros Nieuwsshow op 2 juni.
,,Vrouwen hebben minder ongelukken dan mannen." Verzekeringsmaatschappij Onna-onna.
,,Thuiszorgpatiënten hebben gemiddeld 100 euro aan overgebleven medicijnen en verbandmiddelen liggen." Nieuwsuur, overgenomen door verscheidene media en minister Edith Schippers.
Een bewering voorbij horen komen die je graag zou laten checken? Attendeer de redactie van next.checkt erop door een mail te sturen naar: @nrc.nl Of tip de redactie via twitter met de hashtag #
comazuipers
Komt van het Duitse komasaufen; drinken tot coma erop volgt. De term wekt de suggestie dat drinkers als doel hebben in coma te raken. Volgens kinderarts Nico van der Lely is dat onjuist: coma is geen doel, maar overkomt de jonge drinkers.
Ook senaat wil alcoholverbod voor minderjarigen
Ook de Eerste Kamer wil dat het voor jongeren onder de 18 jaar onmogelijk wordt alcohol te kopen. Een meerderheid in de senaat van onder meer PvdA, CDA, SP en de ChristenUnie verzocht gisteren het kabinet om met maatregelen te komen. Donderdag pleitte CDA-lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma al voor een alcoholverbod voor minderjarigen. Nu kunnen 16-jarigen nog lichtalcoholische dranken als bier en wijn kopen
Er is volgens de Eerste Kamer overstelpend bewijs voor de nadelige effecten van alcoholgebruik onder jongeren. Bovendien beginnen tieners op steeds jongere leeftijd met drinken, stelt de Kamer. Daarom zou een eenduidige leeftijdsgrens van 18 jaar nodig zijn, de huidige grens voor de aanschaf van sterke drank.
 
 CDA-lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma in De Telegraaf
